BANAGO

prej 2006

Vit: 2006 Page 1 of 2

E vërteta tronditëse e pushtimit amerikan te Irakut

Nga Robert Fisk

A mundet që Haditha të jetë vetëm maja e varrezës masive. Trupat e të vdekurve të parë shpejt e shpejt, pamjet e paqarta të kufomave dhe të fëmijëve, a mund të jenë vetëm maja e ajsbergut? A do të vazhdojë më tej puna e ushtrisë amerikane të lagjeve të varfra?

Më kujtohet mirë dyshimi i parë që pata se vrasjet më ta këqija në Irak do bëhen në emrin tonë. Isha në sorgum e Bagdadit, duke numëruar trupat, kur një nga nëpunësit të më vjetër të qytetit, më foli për shqetësimin e tij. “Të gjithë sjellin trupa këtu,” tha. “Por kur amerikanët sjellin trupa, na thonë se për asnjë arsye nuk duhet tu bëjmë autopsi. Në na lihet të kuptojmë se e kame bënë që ma parë. Herë pas here ma japin një copë letër si kjo bashkë me trupin.” Dhe në këtë kohë burri më dha një dokument të ushtrisë amerikane që tregonte skicën e trupit të një njeriu vizatuar me dorë dhe fjalët “dëmtime traume.”

Çfarë lloj traume po përjetohet tani në Irak? Me thjesht, kush po e kryen vrasjen ne mas? Kush po i kthen kaq shumë trupa njerëzish në stiva mbeturinash? Pas ngjarjeve të Hadithas, ne do tu japim formë të re dyshimet tona.

Nuk është mirë të themi “thjesht ca dru të shtrembër.” Të gjitha ushtritë pushtuese janë të degjeneruara. Por a kryejnë të gjitha krime lufte? Algjerianët janë akoma duke hapur varret masive të lëna nga parashutistët francez që asgjësuan fshatra të tëra. Dimë për vrasësit-përdhunues të ushtrisë ruse in Çeçeni.

Të gjithë kemi dëgjuar për të Diela të Përgjakura. Izraelitet u ulën dhe vështronin ndërkohë që milicia libaneze e autorizuar prej tyre masakronte dhe plaçkiste 1,700 palestinez përgjatë rrugës. Dhe sigurisht fjalët Mai Lai tani po shqiptohen prapë. Po, nazistët ishin më të këqij. Dhe Japonezët. Dhe Ustashëti kroat. Por këta jemi ne. Kjo është ushtria jonë. Këta ushtar të rinj janë përfaqësuesit tanë në Irak. Dhe ata kanë gjak të pafajshëm në duart e tyre.

Dyshoj se pjesë e problemit është se ne nuk e vumë kurrë ujin në zjarr për Irakun, prandaj refuzuam t’i numëronim të vdekurit e tyre. Qëkur irakianët u kundërvunë ushtrisë pushtuese më bombat e tyre në anë të rrugës dhe me makina vetëvrasëse, ata u kthyen në “ të huaj” arab. Të këqijtë nën-njerëzor të cilat amerikanët i kishin identifikuar dikur në Vietnam. Merr një president që të na thotë se po luftojmë të keqen dhe ndonjë ditë do të zgjohemi dhe do të shohim se një fëmijë ka brirë, një foshnje ka këmbë të thyera.

Mos harroni që këta njerëz janë myslimanë dhe mund të bëhen të gjithë Muhamed Atta të vegjël. Të vrasësh një numër të konsiderueshëm njerëzish është vetëm një hap më përpara nga të gjitha ato sulme të përziera ajrore që na thonë se vrasin “terroristë”, por të cilat gjithmonë e më shpesh na del të jenë dasma ose – si ne Afganistan – një përzierje terroristesh dhe fëmijësh ose, siç do shikojmë se shpejti, pa dyshim, “fëmijë terroristë.”

Në një farë mënyre, ne reporterët jemi gjithashtu për tu fajësuar. Të pazotë për ta rrezikuar të dalim jashtë Bagdadit – apo nëpër vet Bagdadit – gjerësia e Irakut ka rënë nën një hije të trashë dhe gjithëpërfshirëse. Ne mund të vërejmë një shkëndijë në gjithë atë errësirë – një Haditha apo dy ne shkretëtirë – por rrimë një qetësi duke kataloguar numrin e “terroristëve” hamendësisht të arritur në qoshet e largëta të Mesopotamisë. Nga frika e thikës së kryengritësit, ne nuk mundemi të investigojmë më. Dhe ameriaknëve u pëlqen kjo gjë.

Mendoj se bëhet zakon, kjo lloj gjeje. Tashmë horroret e Abu Graibit janë fshirë nga kujtesa. Është abuzim, jo torturë. Dhe pastaj na del një oficer i ri i Shteteve të bashkuara i akuzuar për vrasjen e një gjenerali të ushtrisë irakiane duke e futur atë me kokë poshtë në një thes gjumi dhe duke u ulur në kraharorin e tij. Dhe prapë, ati i kushtohen pak tituj kryesor të gazetave. Kujt i bëhet vonë se një irakian tjetër hëngri dhe? A nuk po përpiqen ata të vrasin djemtë tanë që janë atje duke luftuar terrorin.

Kush duhet te fajësohet për faktin se ne e shikojmë veten si me të nderuarat e krijesave, që po bëjmë betejë të pafund me vrasësit e 11 shtatorit dhe 7 korrikut sepse ne e duam vendin tone dhe njerëzit tanë – por jo njerëzit e tjerë – shumë. Dhe kështu ne e veshim veten si fisnikë, po, si kryqtar, dhe u themi atyre që u pushtojmë vendin se do to sjellim atyre demokraci. Nuk pushoj do të pyeturi veten sot se si shumë nga të pafajshmit të masakruar në Haditha patën mundësi të votojnë në zgjedhjet e Irakut – para se ti vrisnin “çliruesit” e tyre.

Burimi: http://news.independent.co.uk/world/fisk/article624173.ece

Significance

The Rise, Fall and Refinding of an Relationship

In September 1999 I began my unforgettable high school life in Gjirokastra, said the stony city, in the south edge of Albania. I can remember quite well the parting day from my village. It was about six o’clock in the morning when my parents, Maksi, my classmate, his parents, and I came to the center of the village, which was the bus station, too. There were a lot of people there who made comments on us, which made us feel good and proud of ourselves because we were the two first pupils from our village to go to study in a high school in a town after about ten years of poor teaching in our school. The most interesting fact about this was that we were going to study in a boarding school, which made it a real curiosity-gnawing new experience.

Read More

Fjalori i QEP-it, që në Kohën e Qepës

Puna që po bën QEP-i (Qendra për Edukim dhe Përparim) në Kosovë është një iniciative e shkëlqyer për përditësimin e ecjen me kohën të gjuhës shqipe. Realisht i përgëzoj për këtë. Prej punëve të tyre më frytdhënëse mund të përmendim Kontrolluesin Drejtshkrimorë të Gjuhës Shqipe dhe Fjalorin Elektronik Shpjegues. Megjithatë, kjo nuk do të thotë që ata nuk mund të kenë mangësi në punën e tyre. Dhe një mangësia që vihet re dhe që mund të korrigjohet lehtë është fakti se fjalori i tyre shpjegues është elektronizuar, por nuk është azhurnuar pothuajse fare, duke bërë kështu që të jetë i mbushur kapicë me komunizma dhe shpjegime propaganduese të ideologjisë marksiste-leniniste. Kjo lejon këdo që të thotë se fjalori i QEP-it është që në kohën e qepës. Më poshtë paraqiten dy shembuj tipikë të kësaj mangësie të ilustruar me shembuj përkatës nga fjalori në fjalë dhe të pasuruar me disa sugjerime.Një nga fjalët tipike dhe prej nga burojnë të gjitha derivatet e tjera komuniste-ateiste- marksiste-leniniste është fjala “komunizëm”. Ja se si shpjegohet në fjalorin në fjalë kjo fjalë. Vini re që trashëzimi i fjalëve tek shpjegimi është shtuar për theksim.

Read More

Po Firma dhe Vula?!

Një ditë të bukur shkolle, duke shkuar tek këndi i orarit në katin e parë të fakultetit tim, më tërhoqi vëmendjen një lajmërim i ngjitur pak më tutje mbi xham. Nga kureshtja u afrova dhe e lexova. Se për çfarë bënte fjalë nuk e mbaj mend, e edhe po ta mbaja mend nuk do të ishte e rëndësishme ta përmendja; e rëndësishme është të përmend faktin që lajmërimi në fjalë shkruante se rridhte nga një shef departamenti dhe nga rektori ynë; emrat e tyre ishin të shkruar me shkronja të trasha, por mungonin nja dy elemente të vogla, por jo pak rëndësishme, firma dhe vula. Ishte një lajmërim zyrtar, por ik e merre vesh ti që ishte i tillë, kur nuk përmbante asnjë element zyrtarizues. Të tilla mund të bënte me bollëk edhe një student mistrec dhe t’i ngjiste në të gjithë shkollën, duke përhapur kështu ndonjë lajm të rremë.

Read More

Pedagogët Kanë Gjithmonë të Drejtë

Ndodhi që sivjet të ngelja në vjeshtë. Nuk e kam zakon, por sivjet e provova. Erdhën datat e provimeve edhe si gjithë të tjerët u regjistrova për provimet e mia. Iku provimi i para dhe përfundova tek i dyti. Ky ishte një provim në pamje të parë i thjeshtë dhe i përgatitur enkas për të ndihmuar studentët vjeshtakë që po piqeshin në vjeshtë për arsye të ndryshme.

Read More

Huazimet dhe Barbarizmat

Gjatë orëve të lëndëve të përkthimit, në klasën time ndodh shpesh një fenomen që demonstron varfëri. Dalin disa studentë dhe kundërshtojnë përkthimin e disa të tjerëve me argumentin se në të janë përdorur “fjalë të huazuara”. Fjala bie, nuk duhet të përdoret fjala “eksperiencë” sepse ajo është një fjalë e huazuar dhe se duhet të përdoret fjala “përvojë” në vend të saj; një shembull i rëndomtë. Kjo tregon se ekziston një boshllëk në ndërgjegjen gjuhësore të studentëve; një ngërç që pengon. Ngatërrohet fjala huazim me fjalën barbarizëm. Çfarë mbetet të ndodhe pastaj për rregullat e huazimit, kur çdo fjalë e huaj refuzohet me përbuzje? Le pastaj që kjo ndodh vetëm në klasë, në orën e përkthimit.

Read More

Mitëmarrje APO Mitëdhënie?

Vijmë nga sezoni i provimeve dhe i pagimeve, nga i cili studentët dolën, ca me trurin plot e ca me xhepat bosh. Është e vështirë t’i thuash këto fjalë, por t’i mbash ato përbrenda është akoma më e vështirë. Edhe studenti më indiferent mund ta thotë me plot gojën se në universitetin tonë bashkëjeton me ne edhe një fenomen gangrenizues që ia thonë emrin “mitë”. Fatkeqësia është se askujt nuk i bëhet vonë për këtë. Me sa duket nuk i lejon karakteri demokratik ta ndalojnë këtë bashkëjetesë pasi që kjo e fundit është një nga bazat e shoqërisë së sotme demokratike. Në fund të fundit bashkëjetesa është e modës.

Read More

Ç’nder!

Ç’nder!
Të jesh student
E kam fjalën të jesh i tillë,
Jo të të thonë kështu
Kur kalon klasën ma para
Dhe bën glasën
Mu në libra, kur ka,
Mu në leksione, orë mësimi,
Mu në pedagogë të ndershëm, të drejtë e të zhdërvjelltë
Dhe ndihesh krenar
Që nuk ia var asnjë studenti
Që i vete djersa në ulluk
Nga të mësuarit, ose te paktën
Nga të lexuarit
Ç’turp!

9 korrik 2006

Kopjacët

Është thënë: “Kush kopjon, ngelet në klasë” dhe është bërë kjo fjalë fryma e moszbatimit të rregullave. Të gjithë e thonë atë e vetëm pak i largohet kopjimit; pak e thonë e akoma më pak e zbatojnë pjesën e dytë të saj. E kështu rrjedh jeta studentore e lidhur pazgjidhshmërisht me jetën pedagogeske.

Read More

Të jesh a të mos jesh student? Kjo është çështja.

Dikur, para disa vitesh, si çdo student, kam qenë edhe unë në shkollë të mesme. Kohë të bukura thonë, por të vështira dhe më e madhja vështirësi ishin pyetjet e shumta që na vinin në kokë asokohe. Edhe mua, mes shumë të tjerave, me lindi një pyetje kur isha në mesin e adoleshentëve.

Ishte një ditë e rëndomtë mësimi. Kam qenë a në vit të tretë a në të katërtin, s’më kujtohet mirë. Diçka kishte ndodhur në klasën tonë dhe përballë nesh gjendej drejtori i atëhershëm i shkollës që po na bënte moral – i bënte analogji shkollës sonë të mesme me licetë francez me që ishte frankofon dhe kishte qenë shpesh në Francë. Mes shumë gjërave që na përmendi tërë pasion balzakian më së shumti në vesh më ra diçka; drejtori jonë ne nuk na quante nxënës, siç rëndon quheshim, por studentë. E habitshme! Atë ditë më lindi për herë të parë edhe pyetja: Një adoleshent që studion në shkollë të mesme quhet nxënës apo student? Kaluan shumë kohë që nga ajo kohë kur më erdhi në kokë, por më kot, unë nuk i gjeta dot përgjigje gjëegjëzës. Më pas e harrova fare.

Ishte një ditë e rëndomtë mësimi edhe kjo tjetra. Tani isha në vitin e tretë të së lartës. Para nesh qëndronte, jo drejtori frankofon i shkollës së mesme, por pedagogia frankofone e shkollës së lartë, që na ra në pjesë. Atë ditë edhe ajo po na bënte moral demoralizues, duke thënë, pas disa polemikash të zhvilluara me të, se nuk donte t’ia dinte se a mësonin nxënësit e saj apo jo. Fatkeqësish, e kishte fjalën për ne.

Menjëherë bëra një retrospektivë; rrufeshëm më erdhi ne kokë dilema që kishte zënë myk në subkoshiencën time. Kësaj radhe pak më ndryshe, disi e modifikuar dhe me nuancë hamletiane: “të jesh apo të mos jesh student; kjo është çështja?” Një i ri që studion në shkollë të lartë quhet student apo nxënës? Epo kësaj here vendosa; do t’i shkoj çështjes deri në fund thashë dhe ia nisa punës.
Mendova të gërmoj nëpër libra, fjalorë, internet; kudo, vetëm këtë dilemë mos ta lija pa përgjigje se po më gërryente nga brenda, dhe për më tepër nuk doja të bija në pozitat e harresës adoleshenteske, tani që atë periudhë të jetës sime e shikoja me përbuzje.

I futa një vrap gomari dhe përfundova në bibliotekën e shkollës të shfletoja fjalorët fletë-mangët me kërshëri. Shkova direkt e tek më i vjetri dhe më i kërrusuri i fjalorëve për dy arsye: 1. Sepse i kam konsiderate të veçantë për të vjetrit për shkak se janë me eksperience dhe 2. sepse ky ishte shqip. Bëhet fjalë për fjalorin fjalëshumë të shqipes së sotme të vitit 1980. E shfletova, e çova tek S-ja dhe kërkova fjalën “student”; u gëzova; e gjeta dhe lexova: “ai qe ndjek studimet në një shkollë të Lartë” – u lehtësova, se me sa di unë Universiteti Ismail Qemali shkollë e lartë është. Por meqë doja që pedagogia ime e frëngjishtes të kishte të drejtë siç kanë gjithmonë të drejtë pedagogët, thashë t’i hedh edhe një sy fjalës “nxënës”. Rifillova të shfletoj dhe përfundova në tek N-ja, gjeta fjalën “nxënës” dhe lexova “ai që studion në një shkollë tetë-vjeçare ose të mesme”. Nuk doja ta besoja por s’kisha zgjidhje tjetër. Megjithatë nuk u dorëzova, kapa fjalorin anglisht-anglisht “Oxford Advanced Learner’s Dictionary” – me që vazhdoj të lartën për gjuhë angleze – dhe fillova ta shfletoj, me shpresën se mos gjeja ndonjë justifikim për gomarllëkun e pedagoges sime të frëngjishtes. Shkova tek S-ja, gjeta fjalën studentë dhe lexova: “a person who is studing at a univeristy or college” që në shqip do të thotë: “një person që studion në një universitet ose shkollë të lartë” – prapë dështova, por nuk i kushtova shumë vëmendje dështimit tim sepse atë ma tërhoqi kuptimi i dytë i fjalës student dy rreshta më poshtë të parit. Interesante! Thuhej se kuptimi i dytë i fjalës student ishte: “a person who is studying at a school, especially a secondary one”, që në shqip do të thotë: “një person që studion në një shkollë, veçanërisht në një shkollë të mesme”. Menjëherë mu kujtua drejtori i shkollës së mesme – ai guxoi të na quante ne studentë për tre arsye, sipas meje, 1. ai ka qenë në dijeni të faktit që në anglisht studentë mund të quheshin edhe nxënësit e shkollës së mesme dhe kështu ai e përdorte me ne meqë ishim për anglisht, 2. atij i është bërë shprehi t’i quaj nxënësit studentë, ndoshta nga dëshira për t’u bërë pedagog ose ngaqë ka qenë i ndikuar nga anglishtja, dhe 3. ai na ka vlerësuar në si studentë e jo thjesht si nxënës, diçka e madhe për ne në atë kohë.
Por, pasi nxora një farë përfundimi për drejtorin tim frankofon të shkollës së mesme, u riktheva tek pedagogia ime, e frëngjishtes edhe kjo, dhe thashë të ngushëlloj edhe njëherë veten time të pashpresë, duke hapur fjalorin në fjalë tek fjala “pupil”, shqip “nxënës”, se, nuk i dihej, mos i quanin edhe anglezët dhe amerikanët ata që ndjekin studimet e larta “nxënës”.

E gjeta po ç’më panë sytë, lemeri; thuhej: “(becoming old fashioned) a person who is being tought, expecially a child at school”, e thënë në shqip: “(po bëhet demode) një person që i jepet mësim, veçanërisht një fëmijë në shkollë”. Më tingëlloi fort në vesh pjesa në kllapa “(po bëhet demode)”. Se kuptova, ne ishim demode në këtë rast apo edukatorja jonë e frëngjishtes. E njësoj si me drejtorin edhe më pedagogen arrita në tre përfundime të mundshme: 1. pedagogia e frëngjishtes ishte injorante për faktin që personat që studiojnë në shkallë të lartë apo universitet quhen studentë e jo nxënës, 2. asaj i është bërë shprehi t’i quaj studentët nxënës ndoshta nga dëshira për t’u bërë mësuese në nëntë-vjeçare, se në universitet duket hapur që ka ardhur gabimisht, dhe 3. ajo na shikon ne si nxënës e jo si studentë, ndoshta për shkak se kur ajo pëllet si arushë kur ndonjë student flet kur ajo është prezent në klasë, të gjithë ia kanë frikën se mos i kafshon.

E kështu, arrita në përfundimin që kishin arritur edhe gjuhëtarët; një i ri që studion në një shkollë të lartë apo universitet quhet dhe duhet të quhet dhe nuk duhet të mos quhet STUDENT. Ndihem i kënaqur që më në fund i dhashë përgjigje një dileme që më ka gërryer nga brenda për një kohë të gjatë. Ndihem i lumtur.

Page 1 of 2

Powered by WordPress & Theme by Anders Norén